Yanlış yaptınız!
Yetmedi.. Hata yapmakta ısrar ediyorsunuz!
Her defasında şehrin ortak hafızasından bir parça eksiltilerek çözüm aranıyor? Bu işler en başından beri yanlıştı.
Ne acıdır ki; herkes bakıyor. “Ne yapıyorsunuz?” “Bu böyle olmaz” diyen neredeyse yok gibi.
İlginç olan da en çok sesi çıkması gerekenler hiç ortada yok.
Yıllar sonra Kayseri'nin sanayi hafızasının nasıl sahipsiz bırakıldığına yeniden şahit oluyoruz.
1935 yılında üretime başlayan Sümerbank Bez Fabrikası, yalnızca Kayseri'nin değil, genç Türkiye Cumhuriyeti'nin sanayileşme hamlesinin en önemli simgelerinden biriydi.
Bu fabrika, Kayseri'yi sanayi şehri yapan dönüşümün kilometre taşlarından biriydi. Binlerce insanın ekmek kapısı, yüzlerce ailenin geleceği, bir şehrin ekonomik ve sosyal değişiminin merkezlerinden biriydi.
Sümerbank, Kayseri'ye yalnızca kumaş üretmeyi öğretmedi. İşçi kültürünü, sosyal yaşamı, üretim disiplinini, ticareti ve modern şehir hayatını da beraberinde getirdi.
Sonra ne oldu?
Fabrika 1999 yılında kapandı. Ardından 2012 yılında Sümerbank yerleşkesi Büyükşehir meclis kararıyla Erciyes Üniversitesine sonrasında da Abdullah Gül Üniversitesi'ne tahsis edildi.
Fabrikanın tarihi binaları restore edildi, derslikler oluşturuldu, üniversite kampüsü hayata geçirildi.
Elektrik ve buhar santrali yapılarında Abdullah Gül Müze ve Kütüphanesi açıldı.
Üniversite kurulmasına kimsenin itirazı olamaz. Gençlerin o tarihi binalarda bilim üretmesi de kıymetlidir.
Sümerbank'ın sanayi hafızası nerede? O fabrikada çalışan işçilerin hikâyelerinden ne istediniz?
Kayseri'nin ticaret hayatına katkısı, üretim serüveni, tekstil geçmişi, sanayicilerinin yükselişinde sembol olan fabrikadan eser bırakmadınız.
Abdullah Gül'ün siyasi hayatını, Türkiye'nin yakın dönem demokrasi tarihini anlatan bir müze yapılmış olabilir. Buna karşı değiliz.
Ancak aynı yerleşkede Sümerbank'ın kuruluşunu, Kayseri'nin sanayileşmesini, işçi hareketlerini, üretim kültürünü ve ticaret tarihini gelecek kuşaklara aktaracak kapsamlı bir sanayi müzesi neden aynı ağırlıkta gündeme gelmedi?
Bu duruma Kayserinin ileri gelen sanayicileri, Sanayi odaları sivil toplum kuruluşları neden ses çıkarmadı? Herkes üç maymunu oynadı. Neden?
Sümerbank'ın mekânını koruduk ama hikâyesini yeterince koruyamadık.
Verilen yanlış kararlara azimle ısrarcı olmaya devam ediyorlar.
Şimdi de Sümer Spor Kompleksi'nin Abdullah Gül Üniversitesi'ne devredileceği yönündeki iddialar gündemde. Yıllardır amatör futbol müsabakalarının oynandığı, çocukların ve gençlerin sporla buluştuğu, Kayseri'nin spor hafızasında önemli yeri bulunan tesislerin geleceği tartışılıyor.
Henüz kamuoyunun önünde açıklığa kavuşmuş bir devir kararı yok. Ancak böyle bir ihtimalin konuşulması bile başlı başına ciddi bir tartışmayı beraberinde getiriyor.
Bir tarafta üniversitenin gelişme ihtiyacı, diğer tarafta şehrin ortak kullanım alanları...
Ticaretiyle anılan Kayseri’de sanayinin doğduğu mekânın yalnızca üniversite kampüsü olarak anılması yeterli mi?
Yeterli değil elbette. Peki ne olmalıydı?
Sümerbank'ın içerisinde Kayseri Sanayi Müzesi kurulmalıydı. Fabrikanın makineleri, üretim araçları, işçi kartları, eski fotoğrafları, kumaş örnekleri sergilenmeliydi. Sanayi ruhu geleceğe taşınmalıydı.
Kayseri'nin ilk sanayicilerinin, tüccarlarının ve üretim geleneğinin hikâyesi anlatılmalıydı. Hatta bugün üretim yapan sanayicilerle geçmiş arasında bir köprü kurulmalıydı. Orada bir eğitim kurumu olması gerekiyorsa, geleceğin sanayicilerinin yetiştirildiği atölyeler kurulmalıydı.
Burası üniversiteyle sanayinin buluştuğu, ticaret tarihinin anlatıldığı, gençlerin Kayseri'nin nereden geldiğini öğrendiği yaşayan bir merkez olabilirdi.
Ama biz ne yaptık? Önce fabrikanın üretimini kaybettik. Sonra sanayi hafızasını yeterince görünür kılamadık. Şimdi de spor alanlarının geleceğini tartışıyoruz.
Burada mesele Abdullah Gül Üniversitesi değil. Mesele, bir kamu kurumunun başka bir kamu kurumundan daha değerli olup olmadığı da değildir. Mesele, bir şehrin ortak değerlerinin hangi anlayışla yönetildiğidir.
Siyaset, şehrin hafızasını kendi döneminin ihtiyaçlarına göre yeniden şekillendirme aracı olmamalıdır. Kamu yöneticileri bir alanı tahsis ederken yalnızca bugünün ihtiyacını değil, yarının çocuklarının neyi kaybedeceğini de düşünmelidir.
Sümerbank'ın sanayi ve ticaret tarihini bütün yönleriyle anlatan kalıcı bir müze neden şehrin öncelikleri arasına alınmadı? Sümer Spor Kompleksi'nin üniversiteye devri veya tahsisi konusunda resmî bir çalışma var mı? Varsa amatör sporcuların, kulüplerin ve vatandaşların geleceği nasıl güvence altına alınacak?
Kayseri'nin sanayi hafızasını yaşatmak yerine onu başka kimliklerin arasında görünmez kılmak, bu şehre yapılabilecek en büyük ihanettir.
Unutmayalım... Şehrin geleceğini üniversiteler büyütür ama geçmişini unutan şehirlerin geleceği topal kalır.
Bir zamanlar Sümer'de makineler çalışıyordu. O makinelerin sesi Kayseri'nin geleceğini inşa ediyordu.
Şimdi o makineler sustu.
Hiç değilse onların hikâyesini susturmayalım.
Sümerbank sıradan bir arazi değildir. Sümer Spor Kompleksi de sıradan bir futbol sahası değildir.
Bunlar Kayseri'nin geçmişidir. Alın teridir. Ortak mirasıdır.
Sümerbank’ta bir şehir büyüdü. Ekmeğini yiyenler şimdi neden sessiz?
Yorumlar
Tolga çalışkan
Aziz Naldermirci