Geçen mayıs ayında oğlum Tuna’yla bu şehri gezerken bir ismin hayatımda nasıl iki ayrı sevgiye dönüştüğünü düşündüm. Oğluma isim aradığım günlerde, adının Türk tarihinden ve kültüründen bir iz taşımasını istemiştim. “Tuna” dediğimde kulağıma yalnızca güzel bir ses gelmiyordu; kelimenin içinde uzak yollar, eski türküler ve yüzyıllara yayılan bir hafıza vardı. Şimdi oğlum yanımda yürüyor, adını taşıdığı nehir ise önümüzde uzanıyordu.
Bir anne için bundan daha dokunaklı karşılaşmalar azdır. Bir yanda elinden tuttuğum çocuğum, öte yanda adını ona emanet ettiğim nehir… O gün “Tuna” diye seslendiğimde oğlum bana dönüyor, nehir kendi sessizliği içinde akmayı sürdürüyordu.
Budapeşte’nin iki yakasını birbirine bağlayan köprülere, suya doğru uzanan yapılara bakarak yürüdük. Nehrin üzerindeki ışık değiştikçe şehrin yüzü de değişiyordu. Ben ise gördüğüm manzaranın içinde, çocukluğumdan beri işittiğim bir ezginin izini arıyordum:
Tuna Nehri akmam diyor…
Bu sözleri hatırlayınca suyun sesi başka türlü duyuluyor insana. Tuna, Türk hafızasında bir coğrafya adından çok daha fazlası. Onun kıyılarında serhat hikâyeleri, ayrılık türküleri, zaferlerin gururu ve kayıpların hüznü birbirine karışıyor. Bugün başka ülkelerin topraklarından geçen bu nehre bakarken, tarihimizde böylesine derin yer etmiş olmasının bende uyandırdığı duyguyu uzun süre içimden çıkaramadım.
Gezimiz boyunca karşılaştığımız bazı anıt ve heykellerin önünde de durdum. Taşa işlenmiş figürleri seyrederken aynı geçmişin farklı milletlerin hafızasında nasıl farklı anlamlar taşıyabildiğini düşündüm. Birinin zafer diye anlattığı yerde, bir başkasının kaybı duruyordu. Ben o figürlere kendi hatıralarımın, öğrendiklerimin ve aidiyet duygumun içinden bakıyordum. Bu yüzden kimi görüntüler içimi burktu; yoluma devam ederken zihnimde uzun bir konuşma sürüp gitti.
Gül Baba Türbesi’ne vardığımızda ise içimdeki sesler yavaşladı.
Tuna’ya yukarıdan bakan bu yerde, şehrin kalabalığından sıyrılmış gibi hissettim. Türbeyi ve müzeyi gezerken tanıdık bir kültürün izlerine rastlamak, uzak bir şehirde bildik bir kelimeyi işitmek kadar iyi geldi bana. Gül Baba’nın adı, burada yüzyıllar öncesinden bugüne ulaşan bir yakınlık taşıyordu. Türbenin sakinliğinde, tarihin yalnızca savaşlarla hatırlanmadığını; bir insanın bıraktığı manevi izin de uzun zaman yaşayabildiğini düşündüm.
Bir süre durup aşağıdaki şehre ve nehre baktım. Oğlum yanımdaydı. Belki o, gördüğü yapıları, yürüdüğümüz yolları ve gezimizin küçük sevinçlerini hatırlayacaktı. Benim hafızamda ise bütün bunların yanında, onun adıyla nehrin adının aynı manzarada buluştuğu o an kalacaktı.
Budapeşte’den ayrılırken Tuna’nın kıyısındaki yürüyüşümüzü yeniden düşündüm. Yolculuk boyunca bir şehri tanımaya çalışmış, kendi içimde taşıdığım geçmişe de yaklaşmıştım. Bazen bir köprünün üzerinde, bazen bir heykelin karşısında, bazen de bir türbenin sessizliğinde durmuş; gördüklerimle hatırladıklarım arasında gidip gelmiştim.
Şimdi o mayıs gününü hatırladığımda önce nehrin kıyısında yürüyen oğlumu görüyorum. Ardından suyun ışığını, köprüleri ve tepeden şehre bakan Gül Baba Türbesi’ni…
Uzakta akan bir nehir, oğlumun adıyla evimin sesine karışıyor.
Yorumlar
Ali Yeşiltaş
Nermin Halıcı
Sibel Boran
Ömer önal
Esma Daştan
Neşet Gençaslan
Yusuf Özkara
Ümmügülsüm Acı
Tuna Gülpınar